Arbeidsvoorwaarden Tag

blank

Fair pay praktijkinstrumenten: Gages voor optredende popmusici in vijf carrièrefases en Rekentool bepaling carrièrefase

1 december 2023

Ontwerp: Formfest, Grafisch Geluk

Fair pay praktijkinstrumenten

De ketentafel Popmusici blijft na de recente openbare consultatie bij de hoogte van de fair pay gages voor optredende musici zoals opgenomen in het rapport ‘De kloof tussen inzet en inkomsten van popmuzikanten’ van januari 2023. De voorts daarin per carrièrefase opgenomen sociaal minimum gages dienen als bodem voor de honorering. In het rapport worden vijf carrièrefases onderscheiden met elk een eigen gage-hoogte: 0/Starting up, 1/Upcoming, 2/Developing, 3/Mid-career, 4/Arrived. De daarbij ontwikkelde online Rekentool kent 11 objectieve criteria waarmee kan worden bepaald tot welke fase een artiest/act moet worden gerekend en welke gage daarbij hoort. 

 

Praktijkinstrumenten:

Berenschot i.s.m. Ketentafel Popmusici fair pay praktijkinstrument 1:
‘De kloof tussen inzet en inkomsten van popmuzikanten. Definitieve versie, Januari 2023.’

 

Bijlage 1 bij fair pay praktijkinstrument 1, Berenschot i.s.m. Ketentafel:
‘Tabel met sociaal minimum en fair pay gages optredende popmusici in 5 carrièrefases.
Definitieve versie. Januari 2023.’

 

Ipsis i.s.m. Ketentafel Popmusici fair pay praktijkinstrument 2:
‘Online Rekentool bepaling carrièrefase popmusici. Definitieve versie, November 2023.’

 

Terugblik op consultatie

Er is opgemerkt dat het regelmatig zal voorkomen dat een act/artiest lang in een lage carrièrefase blijft hangen. Als antwoord geldt dat de fair pay praktijkinstrumenten niet bedoeld zijn voor de ontwikkeling van carrièrepaden. De vraag is gesteld waarom het gaat om de carrièrebepaling van een act/artiest en niet om die van afzonderlijke sessiemuzikanten. De ketentafel heeft eerder na rijp beraad besloten dat de act/artiest leidend is bij de toepassing van de fair pay praktijkinstrumenten. Voorts is gevraagd hoe moet worden gehandeld ten aanzien van de carrièrebepaling van acts/artiesten die onder een andere naam verder gaan of een eigen solo-carrière beginnen e.d. De ketentafel heeft eerder ervoor gekozen dat de rekentool in deze gevallen de popmusici beschouwt als nieuwe optredenden. Voorts is verzocht of er een maximum is aan het aantal bandleden die meegerekend mogen worden. De ketentafel baseert zich op het rapport over de kloof, dat spreekt over maximaal vier personen. Er waren voorts enkele technische vragen over de tool die verwerkt worden zoals de download van de uitslag.

Vooruitblik op extra activiteiten

Het structurele extra geld voor de meerkosten in de carrièrefases 1 en 2 is € 3,1 miljoen ten behoeve van gages op een sociaal minimum niveau of € 7,8 miljoen voor fair pay tarieven. Deze bedragen zijn volgens het Berenschot-rapport over de kloof niet op te brengen binnen de popsector zelf of uit hogere publieksinkomsten. Zonder extra inkomensondersteuning of financiële impulsen is betere betaling voor de meeste popmuzikanten naar de mening van dit bureau onhaalbaar. FairPACCT heeft vervolgens een gedetailleerd plaatje gemaakt van alle onderscheiden uitgaven en inkomsten bij de VNPF-podia, de subsidies van met name gemeenten en het Fonds Podiumkunsten plus de (ad hoc) bijdragen van private fondsen. De ketentafel meent mede op basis daarvan dat oplossing vanaf de cultuurnotaperiode 2025-2028 gevonden zou kunnen worden in een combinatie van nieuwe geldmiddelen. Het betreft de verhoging van de servicekosten bij ticketverkoop van alle popconcerten gematcht met extra rijksubsidie b.v. via het Fonds Podiumkunsten. Hiervoor is onlangs een haalbaarheidsstudie gedaan, die de ketentafel nog moet beoordelen. Om nu geen tijd te verliezen is zij ook doende met planvorming voor een fair pay pilot in 2024 bij vijf poppodia met inzet van de Rekentool en met financiële hulp van een privaat cultuurfonds. Uiterlijk tijdens Eurosonic Noorderslag in januari 2024 zal de ketentafel haar conclusies delen.

Meer informatie

FairPACCT ketentafel Popmusici

(lees verder onder het kopje ‘actueel’ of ‘over de tafel’)

blank

Fair pay praktijkinstrumenten: Officieus Functiehuis en Standaardregeling secundaire arbeidsvoorwaarden archeologie

1 december 2023

Ontwerp: Formfest, Grafisch Geluk

Fair pay praktijkinstrumenten

De Ketentafel archeologie c.s. presenteert bij deze een officieus Functiehuis en een Standaardregeling secundaire arbeidsvoorwaarden. Het gaat in dit Functiehuis op basis van een specifieke Arbeidsmonitor en aanvullend diepte-onderzoek bij bedrijven en overheden om vijf hoofdcategorieën met ieder drie typen functies. Deze zijn voorzien van de huidige beloningen. Het betreft: medewerker, projectleider, (materiaal)specialist, depotbeheerder, adviseur. Voorts geldt dat voor de archeologie veel sectoren als aanpalend kunnen worden bestempeld. Derhalve is de Standaardregeling gemaakt op basis van een detailvergelijking met vier bestaande aanpalende cao’s  en een ingetrokken archeologische bedrijfscao. Deze regeling bevat algemene aanbevelingen aan alle bedrijven en organisaties in deze deelsector met name zonder cao én overwegingen ter individuele beoordeling per bedrijf of organisatie. 

 

Praktijkinstrumenten:

FairPACCT Ketentafel Archeologie fair pay praktijkinstrument 1:
Officieus Functiehuis archeologie. Definitieve versie, november 2023.

 

FairPACCT Ketentafel Archeologie fair pay praktijkinstrument 2:
Standaardregeling secundaire arbeidsvoorwaarden archeologie. Definitieve versie, november 2023.

 

Terugblik op consultatie

De consultatie heeft niet tot reacties geleid, die aanleiding gaven om de eerdere fair pay voorstellen van de ketentafel te wijzigen. Daarmee zijn dit thans twee definitieve praktijkinstrumenten geworden.

Vooruitblik op extra activiteiten

De Raad voor Cultuur heeft in februari 2022 een cao voor de opgravingsbedrijven en een nieuwe beroepsorganisatie van archeologen bepleit. De staatssecretaris van OCW beschouwt dit in haar beleidsreactie van november 2022 primair als een advies aan de sector. Maar ze heeft wel stimuleringsgeld voor het vormen van een beroepsvereniging  ter beschikking gesteld.
De werkenden zijn hiermee aan de slag gegaan: via fairPACCT kunnen zij gebruik maken van een inhoudelijke adviseur en zij hebben zich onlangs financieel tot het ministerie van OCW gericht.

De ketentafel heeft onlangs Leeuwendaal, een erkend functiewaarderingsbureau, ingeschakeld om vanaf januari een officieel Functiehuis archeologie te maken, voorzien van fair pay beloningen. Dit bureau is actief in aanpalende sectoren zoals voor gemeenten/regionale omgevingsdiensten en musea. Voorts is de ketentafel in een vergevorderd stadium met drie notities over specifieke onderwerpen: de positie van zzp’ers; contractvormen en -duur; veiligheid en werkomstandigheden. FairPACCT en de ketentafel hopen op meer financiële stimulansen van rijkswege voor archeologische werkzaamheden, die op dit moment wel wettelijk verplicht zijn maar in het geheel niet gesubsidieerd worden. Zoals deze gelden in het voorzicht zijn gesteld voor fair pay in de rijksgesubsidieerde delen van de culturele sector. De huidige markt met opdrachten door private partijen en aanbestedingen door de overheden leiden tot lage prijzen en weinig mogelijkheden voor goede arbeidsvoorwaarden. De ketentafel wil, liefst samen met andere ketentafels, werken aan verbetering hiervan. Zo zouden het Rijk en de rijksdiensten het goede voorbeeld moeten gaan geven bij aanbestedingen gericht op een eerlijke prijs en een faire beloning.

Meer informatie

FairPACCT ketentafel Archeologie

(lees verder onder het kopje ‘actueel’ of ‘over de tafel’)

 

 

 

blank

Fair pay praktijkinstrumenten: Functiehandboek en Standaardregeling secundaire arbeidsvoorwaarden producerende letterenorganisaties

1 december 2023

Ontwerp: Formfest, Grafisch Geluk

Fair pay praktijkinstrumenten

De ketentafel Letterenorganisaties c.s. presenteert bij deze een Functiehandboek en een Standaardregeling secundaire arbeidsvoorwaarden. Deze zijn primair bedoeld voor werkenden bij literaire festivals, manifestaties en literatuur-educatieve instellingen. De ketentafel brengt daarnaast vandaag een richtlijn starttarieven voor aldaar optredende/ opdrachtnemende auteurs e.a. in consultatie. Bekijk de richtlijn hier. Voor de volledigheid moet gemeld worden dat de landelijke koepel VLAM21 met het oog op de start van de ketentafel in februari 2022 door HTH Research vooronderzoek heeft laten doen naar de fair pay situatie op dat moment zowel van de werkenden als de makers/optredenden.

 

Praktijkinstrumenten:

AWVN i.s.m. FairPACCT Ketentafel Letterenorganisaties fair pay praktijkinstrument 1: ‘Functiehandboek producerende letterenorganisaties. Definitieve versie, november 2023.’

 

AWVN Functiehandboek Producerende letterenorganisaties, extra bijlage Analysekader toelichting, sept. 2023

 

AWVN Functiehandboek Producerende letterenorganisaties, extra bijlage Indexering loongebouw CaoTD, juli 2023

 

FairPACCT Ketentafel Letterenorganisaties fair pay praktijkinstrument 2:
‘Standaardregeling secundaire arbeidsvoorwaarden producerende letterenorganisaties: literaire festivals, manifestaties en literatuur-educatieve instellingen. Definitieve versie, december 2023.’

(Let op: bovenstaande Standaardregeling Secundaire Arbeidsvoorwaarden betreft het definitieve praktijkinstrument; de herijkte zzp-opslagpercentages zijn hierin opgenomen.)

 

Terugblik op consultatie

Een reactie betrof de lage inschaling voor de directiefuncties in het concept ‘Functiehandboek producerende letterenorganisaties’. De Ketentafel Letterenorganisaties c.s. volgt samen met AWVN in principe binnen dit handboek zoveel mogelijk de Cao Toneel en Dans. Deze cao kent een onderscheid in de inschaling van een artistiek of zakelijk directeur resp. bij organisaties met een jaaromzet tot circa € 2 miljoen en vanaf dat bedrag. Mede gelet op specifieke aanbevelingen van HTH Research en ontwikkelingen elders in de cultuur stelt de ketentafel deze grens op € 1,2 miljoen, prijspeil 2025.

Een andere reactie betrof het beperkte zzp-opslagpercentage in de concept ‘Standaardregeling secundaire arbeidsvoorwaarden producerende letterenorganisaties’. De ketentafel volgt in principe de aanbevelingen op digiPACCT. Deze gelden echter met name voor zij-aan-zij werkende zzp’ers. Bovendien zijn er recent voor 3 andere ketentafels door onafhankelijke onderzoekers hogere percentages voorgesteld. De ketentafel wil dit alles nader bekijken en komt voor 1 januari a.s. met een definitief percentage.

Vooruitblik op extra activiteiten

Zoals gemeld komt de richtlijn starttarieven voor optredende/opdrachtnemende auteurs en artiesten vanaf heden, 1 december, in consultatie. De bevindingen daarvan wil de ketentafel nog voor het eind van het jaar bespreken met het oog op een definitief oordeel. Dat laatste geldt ook voor het zzp-opslagpercentage ten behoeve van de werkenden. De ketentafel heeft na de verwerking van de consultatie op 22 november een brief geschreven naar de staatssecretaris van OCW in afschrift aan het Letterenfonds. Hierin meldt de tafel dat in het landelijke fair pay onderzoek van 16 november en in de fair pay Kamerbrief door de staatsecretaris van 20 november logischerwijze nog geen rekening is gehouden met de fair pay praktijkinstrumenten van de ketentafel. Deze leiden volgens een recente berekening van VLAM21 tot een structurele kostenverhoging van € 600.000 per 2025 bij de meerjarig gesubsidieerde producerende letterenorganisaties, terwijl van rijkswege hiervoor maar de helft van dit bedrag is uitgetrokken.

De ketentafel stelt voorts in haar brief het volgende. Eerlijke betaling van auteurs/artiesten door de meerjarig gesubsidieerde producerende letterenorganisaties is uitermate belangrijk, maar om de positie van schrijvers te verbeteren is er nog veel meer nodig. De inkomsten uit optredens en opdrachten bij deze literaire festivals vormen immers slechts een fractie van de inkomstenbronnen van auteurs. De ketentafel is zich er daarom vanaf het begin bewust van geweest dat er een ‘tweede fase’ noodzakelijk is waarbij ook uitgeverijen, boekhandels, bibliotheken en andere organisaties betrokken moeten zijn om de positie van schrijvers op alle fronten te verbeteren. Zij vraagt de staatssecretaris met klem om de ruimte en mogelijkheden te creëren voor een dergelijk vervolgtraject. 

Meer informatie

FairPACCT ketentafel Letterenorganisaties

(lees verder onder het kopje ‘actueel’ of ‘over de tafel’)

 

 

 

blank

Fair pay praktijkinstrument: Handreiking Tarieventool voor zelfstandigen en opdrachtgevers in cultuureducatie en amateurkunst

30 november 2023

Ontwerp: Formfest, Grafisch Geluk

Fair pay praktijkinstrument

De ketentafel Kunstprofessionals in Cultuureducatie en Amateurkunst van fairPACCT presenteert bij deze de ‘Handreiking Tarieventool’. Deze bevat 13 typen hoofdactviteiten en is bedoeld voor zelfstandigen in deze culturele deelsector en hun opdrachtgevers, voor wie er geen cao van toepassing is. De handreiking heeft als bijlage een separaat excel-bestand met financiële achtergrondgegevens. De tabellen voorzien van adviestarieven met zzp-opslag en resp. inclusief en exclusief opslag voor bijkomende werkzaamheden zijn eveneens als aparte bijlage beschikbaar. Als specifieke onderleggers gelden een referentiekader over bestaande cao’s en richtlijnen plus een onderzoek naar thans vergoede en niet vergoede werkzaamheden.

 

Praktijkinstrument:

SFM i.s.m. FairPACCT Ketentafel Cultuureducatie en Amateurkunst fair pay praktijkinstrument: ‘Handreiking Tarieventool voor zelfstandige kunstprofessionals en hun opdrachtgevers. Definitieve versie. November 2023.’

 

Bijlage 1 bij fair pay praktijkinstrument, SFM Excel: ‘Financiële achtergrondgegevens. Bij Handreiking Tarieventool Cultuureducatie en Amateurkunst. Definitieve versie. November 2023.’

 

Bijlage 2 bij fair pay praktijkinstrument, SFM ‘Tabellen met adviestarieven met zzp-opslag, resp. exclusief en inclusief opslag voor bijkomende werkzaamheden. Bij Handreiking Tarieventool Cultuureducatie en Amateurkunst. Definitieve versie. November 2023.’

 

Specifieke onderleggers:

SFM Onderzoek: ‘Fair pay kunstprofessionals in cultuureducatie en amateurkunst. Referentiekader bestaande cao-functies, inschalingen, uurbedragen en tariefrichtlijnen. Januari 2023.’ 

 

SFM Survey-rapport: ‘Niet vergoede werkzaamheden. Aandachtspunt voor fair pay van kunstprofessionals in cultuureducatie en amateurkunst. September 2023.’ 

 

Terugblik op consultatie

Een reactie betrof de tarieven voor de hoofdactiviteit: ‘Verzorgen van workshops/trainingen, coaching voor en met leerkrachten, andere begeleiders en besturen.’ De geconsulteerde vond deze te laag ten opzichte van die voor de hoofdactiviteiten met betrekking tot het verzorgen van lessen. Deze reactie heeft geleid tot verhoging van de tarieven voor train de trainers e.a. In een andere reactie werd gevraagd om de positie van de werkenden binnen de museumeducatie te verduidelijken. Het gaat daarbij om het verzorgen van rondleidingen, lessen en workshops. Deze werkzaamheden horen bij de 13 eerder door de ketentafel onderscheiden hoofdactiviteiten, op een enkel punt is dit geëxpliciteerd. De andere reacties hebben geleid tot een paar verhelderingen. FairPACCT verzendt ook nog een specifiek mailbericht aan diegenen die gereageerd hebben.

Vooruitblik op extra activiteiten

Met het oog op de implementatie van de algemene Handreiking Tarieventool is de ketentafel aan de slag met specifieke handreikingen voor de 13 hoofdactiviteiten. De bedoeling hiervan is dat zelfstandigen en hun opdrachtgevers in één oogopslag kunnen zien wat de fair pay adviestarieven voor hen zijn.

De ketentafel is zich ervan bewust dat met name de gemeentelijke subsidies de afgelopen jaren fors zijn verminderd. Zij heeft zich daarom al in juni 2023 met de brief ‘Noodzaak lokale basisinfrastructuur en fair pay-impuls voor cultuureducatie en amateurkunst’ tot de Tweede Kamer gericht in afschrift aan de staatssecretaris van OCW, IPO en VNG. Er zijn actuele ontwikkelingen die  een verbetering kunnen betekenen. Zoals de komende propositie van de VNG over de borging van cultuur op lokaal niveau. En de uitwerking van het rapport ‘Op weg naar herpositionering.’ dat het IPO al in november 2022 heeft laten maken over het provinciale cultuurbeleid. Voorts kunnen het per 2025 beoogde Nationaal Akkoord Amateurkunst en de huidige pilots van positieve betekenis zijn.


Landelijke organisaties zoals Kunsten ’92, LKCA, Cultuurconnectie en de Creatieve Coalitie incl. de Kunstenbond zijn belangrijke partners voor de ketentafel om de relevantie van cultuureducatie en amateurkunst en de daarbij behorende fair pay praktijkinstrumenten over het voetlicht te brengen.

 

Meer informatie

FairPACCT ketentafel Kunstprofessionals in Cultuureducatie en Amateurkunst

(lees verder onder het kopje ‘actueel’ of ‘over de tafel’) 

blank

Fair pay ketentafel-voorstellen voor Film/AV: reageer nu!

7 november 2023

Ontwerp: Grafisch Geluk

De ketentafel Film/AV culturele producties cast & crew cs (hierna ketentafel Film/AV productie) van fairPACCT presenteert bij deze vier fair pay voorstellen en vraagt om een reactie van alle betrokkenen: reactie graag vóór vrijdag 24 november. Gebruik hiervoor het invulformulier. Het betreft een Begrippenkader, een Leidraad Veilig en Gezond werken AV-sector, een speciaal voor de Film/AV-productiesector door Bureau Berenschot ontwikkeld Opdracht Kompas en een daaraan gekoppeld advies voor een ZZP-starttarieven richtlijn. De voorstellen zijn gericht op opdrachtgevers en opdrachtnemers die betrokken zijn bij het produceren van audiovisuele producties in de vorm van speelfilms, korte films, documentaires, animatie, series en innovatieve mediaproducties. De terugkoppeling door fairPACCT en de ketentafel op basis van de binnengekomen reacties zal medio december plaatsvinden (dit is inmiddels verplaatst naar begin 2024). De vier voorstellen van de ketentafel zijn voorwaardelijk om in de volgende fase tot vertaling naar handreikingen te komen voor toepassing ervan in de praktijk.

Begrippenkader AV-Sector

De ketentafel Film/AV productie is een brede tafel. Deze omvat vertegenwoordigers van het hele veld: van producerende omroepen, producenten, scenaristen en regisseurs tot alle creatieve en technische professionals die deel uitmaken van de cast & crew. Audiovisuele producties in de vorm van speelfilms, korte films, documentaires, animatie, series en innovatieve mediaproducties worden louter projectmatig gefinancierd. Nagenoeg alle werkenden werken als zzp’er. Er bestaan (nog) geen (collectieve) afspraken over voorwaarden en omstandigheden waarop opdrachtgevers en opdrachtnemer kunnen leunen. In september 2022 is de ketentafel daarom gestart met het opstellen van een Begrippenkader voor de audiovisuele sector. Het doel hiervan is om veel gebruikte begrippen bij de onderhandeling over contracten te voorzien van een neutrale definitie. Op deze manier praten opdrachtgevers en opdrachtnemers over hetzelfde als zij deze begrippen bij de onderhandeling gebruiken. Dat voorkomt misverstanden en bespaart tijd; de onderhandelingstijd kan zo worden ingezet om deze begrippen verder invulling te geven. Het Begrippenkader omvat 300 algemene en juridische begrippen met definities en is gecontroleerd door De Koning Vergouwen Advocaten.

Ter consultatie:

FairPACCT Ketentafel, Fair pay voorstel 1: ‘Begrippenkader AV-sector_ versie 1.0-20231103

Leidraad Veilig en Gezond Werken AV-sector

De tweede tool van de ketentafel Film/AV productie betreft een Leidraad Veilig en Gezond Werken Audiovisuele sector. Deze Leidraad omvat uitgangspunten die bedoeld zijn om de fysieke en psychosociale veiligheid te waarborgen van opdrachtnemers die betrokken zijn bij het maken van professionele audiovisuele producties. De uitgangspunten zullen worden vertaald naar een veiligheidsbeleid en -plan, dat wordt toegespitst op de specifieke kenmerken van een productie en toegepast middels de onderlinge werkafspraken. De uitgangspunten zijn alleen van toepassing op die dagen of dag(delen) waarop gedurende een bepaalde tijd én op een bepaalde locatie moet worden gewerkt om uitvoering te kunnen geven aan de opdracht én hiervoor coördinatie en planning door de opdrachtgever is vereist. De ketentafel Film/AV productie gaat er vanuit dat de uitgangspunten een normerende werking zullen hebben en onderdeel worden van het onderhandelingstraject. Deze leggen een basis om tot duidelijke afspraken te komen bij het aangaan van een overeenkomst daar waar die basis nu toe ontbreekt. Het accent in de Leidraad versie 1.0 ligt op de draaiperiode van een audiovisuele productie en de voorbereiding en afronding ervan. In een nieuwe versie van de Leidraad wordt bekeken of er aanvullende uitgangspunten kunnen worden toegevoegd voor verschillende type producties en andere fases in de totstandkoming van een audiovisuele productie.

Ter consultatie:

FairPACCT Ketentafel, Fair pay voorstel 2: ‘Leidraad Veilig en Gezond werken AV-sector_versie 1.0-20231103

Opdracht Kompas AV-sector

De derde tool is een Opdracht Kompas. Dit technische instrument is ontwikkeld door Bureau Berenschot in samenwerking met de ketentafel om tot minimum uurtarieven, oftewel starttarieven, voor zzp-ers te kunnen komen. Met de Opdracht Kompas als leidraad kun je per audiovisuele productie de combinatie van taken en werkzaamheden van een opdracht indelen. Als eerste stap heeft de ketentafel de verschillende functies (zo’n 200) in de ontwikkelings-, preproductie-, productie- en postproductiefase in kaart gebracht en kort omschreven. Deze zijn vervolgens gerubriceerd in vakgebieden. Binnen 13 vakgebieden heeft Bureau Berenschot tenminste twee interviews uitgevoerd met opdrachtnemers met verschillende takenpakketten. Voor deze referentieopdrachten heeft Bureau Berenschot specifieke normteksten geschreven en ingedeeld op het bijbehorende niveau (band A t/m K) in de Opdracht Kompas. Vervolgens zijn er een aantal afgeleide omschrijvingen van taken en werkzaamheden opgesteld en ingedeeld binnen elk vakgebied. De referentieopdrachten (groene vakjes) en afgeleide omschrijvingen (blauwe vakjes) zijn bedoeld als ijkpunten. Door hiernaar te kijken én naar de niveau-indicatoren kun je ook andere opdrachten indelen.

NB. De Opdracht Kompas is nu nog opgemaakt in excel maar wordt in een volgende fase omgewerkt naar een digitale module.

Ter consultatie:

FairPACCT Ketentafel, Fair pay voorstel 3: ‘Opdracht Kompas AV-sector_versie 1.0-20231103

Starttarieven richtlijn AV-sector

Met de Opdracht Kompas als indelingsinstrument heeft Bureau Berenschot met inbreng van de ketentafel een vierde tool ontwikkeld. Dit betreft het advies ‘Van loon naar ZZP-starttarief’ met een voorstel voor minimum uurtarieven (starttarieven) geldend voor een beginner in elk van de 11 niveaus (band A t/m K) in de Opdracht Kompas. Gelet op de wens van de Raad voor Cultuur en staatssecretaris Gunay Uslu van het ministerie van OCW is hiertoe een vergelijking gemaakt met de inkomens in aanpalende sectoren. Dat zijn in dit geval de cao voor het Omroeppersoneel en de cao Toneel en Dans. Hiervan zijn de gemiddelden genomen. De uitkomsten zijn getoetst aan de zogenaamde BV Nederland. De starttarieven bestaan grofweg uit twee delen: een basis uurtarief en een ZZP-opslagpercentage. De starttarieven (peildatum juli 2023) zijn gebaseerd op 1686 netto inzetbare uren (dus exclusief vakantie en doordeweekse verlofdagen) en zo’n 1350 declarabele uren per jaar. Bureau Berenschot adviseert om de indexatie van het basis uurtarief (jaarlijks) aan te sluiten op de gemiddelde hoogte van de indexatie van de aanpalende cao’s. In de volgende fase wordt de toepassing van de starttarieven doorvertaald in handreikingen voor in de praktijk.

Ter consultatie:

FairPACCT Ketentafel, Fair pay voorstel 4: ‘Van Loon naar ZZP-starttarief_v4.3.1-20231018

Specifieke handreikingen voor toepassing in de praktijk noodzakelijk

De ketentafel kan zich vinden in de vier thans voorliggende tools. Maar ze wil hierbij wel meteen uitdrukkelijk vermelden dat deze niet het gehele financiële verhaal vertellen. Na oplevering van deze vier voorwaardelijke tools voor fair practice en fair pay start de ketentafel daarom met de vertaling voor toepassing ervan in de praktijk. Want hoe hanteer je een starttarief en een Referentieopdracht in de Opdracht Kompas om te komen tot de waardering van een specifieke opdracht in een van de departementen van een audiovisuele productie? In de audiovisuele sector wordt immers veel gewerkt met een dagprijs waarin voorbereidings- en afrondingstijd is inbegrepen of met een lumpsum vergoeding voor een hele opdracht of een bedrag voor een scenarioversie. Ook spelen aspecten zoals annulering of de periode waarin een opdrachtnemer zich beschikbaar moet houden een rol, of de inzet van eigen apparatuur. Ook moet de hoogte van compensatie voor ‘’flexicurity’’ in kaart worden gebracht. Er zal een bureau worden betrokken om aan de hand van een compacte enquête onder alle achterbannen van de vakverenigingen (detail)informatie op te halen. Gelet op dit alles komen er vanuit de ketentafel voor de zomer van 2024 specifieke handleidingen per cluster van vakgebieden. Uiteindelijk zullen de vier reeds ontwikkelde tools én de handreikingen gepubliceerd worden op een centraal platform en worden er afspraken gemaakt over een aanspreekpunt, monitoring en evaluatie.

Financiële positie betrokkenen 

Audiovisuele producties in de vorm van speelfilms, korte films, documentaires, animatie, series en innovatieve mediaproducties worden projectmatig gefinancierd in de verschillende fases van de totstandkoming. Dit wijkt wezenlijk af van andere culturele deelsectoren waar het met name gaat om de ondersteuning van werk van individuele kunstenaars of (meerjarige) steun aan instellingen. Zelfstandigen en bedrijven in de filmproductiesector werken in steeds wisselende samenstellingen samen aan een specifieke productie. Het gaat om zzp’ers zoals regisseurs, scenaristen, crew en cast en daarnaast om bedrijven van producenten, animatiestudio’s, postproductiebedrijven en toeleveranciers. Voor elke productie brengt een producent specifieke financiering bijeen via publieke en private partijen zoals fondsen, distributeurs, sales-agents, omroepen, streamingdiensten, investeerders en coproducenten. Door de projectmatige wijze van financiering en de kaders die daarbij worden gesteld is er weinig ruimte om weerstandsvermogen op te bouwen.

Het Rijk heeft vanaf 2025 structureel € 34,1 miljoen voor fair pay in de culturele en creatieve sector beschikbaar. Gelet daarop loopt er thans een landelijk onderzoek in opdracht van Kunsten ’92 naar de fair pay meerkosten bij organisaties die door het Rijk en de rijkscultuurfondsen meerjarig worden gesubsidieerd. Hierin wordt tevens een indicatie gegeven van de meerkosten bij deelsectoren die projectmatig worden gesubsidieerd, zoals in de filmsector. Met behulp van de fair pay ketentafel-tools en nadere gegevens van het Nederlands Filmfonds worden de meerkosten voor audiovisuele producties in een vervolgonderzoek begin 2024 nog exacter berekend, onder meer aan de hand van een aantal cases. Bij dit alles geldt dat financiële medewerking van subsidiënten én alle betrokken private en commerciële financiers vereist is om fair pay betaling daadwerkelijk te kunnen realiseren.

Het Filmfonds treedt op als partner bij en medefinancier van dit traject. 

 

___________________________________________________________________________

 

Download hier het invulformulier*:

Invulformulier

 

* Het invulformulier kun je uiterlijk vóór 24 november terugmailen aan fairpacct@platformacct.nl. 

 

___________________________________________________________________________

 

 

Lees verder over wat vooraf ging:

 

Korte voorgeschiedenis

Na een verkenning brachten de Raad voor Cultuur en de Sociaal-Economische Raad in 2017 het adviesrapport ‘Passie gewaardeerd’ uit. Het verdienvermogen van werkenden in de culturele en creatieve sector blijft achter, zo constateerden zij. De raden riepen op om richtlijnen te ontwikkelen voor redelijke vergoedingen. Op basis hiervan verscheen er in 2017 een Arbeidsmarktagenda met drie speerpunten: structurele sociale dialoog, verdienvermogen versterken, arbeidsvoorwaarden verbeteren. Ook ontstond de Fair Practice Code met drie principes: fair pay, fair share, fair chain. 

Specifiek vooronderzoek

Film/AV is een van de vijf culturele deelsectoren waar de situatie financieel het meest zorgelijk is en waarvoor door het ministerie van OCW een concretisering van het fair pay principe in elk geval noodzakelijk werd geacht. HTH Research heeft derhalve in maart 2021 in opdracht van Platform ACCT het rapport ‘Betere Arbeidsvoorwaarden en Werkomstandigheden in de Culturele en Creatieve Sector. Een voorstel voor vervolgstappen 2021-2024’ gepresenteerd. Samengevat luidt dit voorstel als volgt:

  1. Onderzoek
    Een onderzoek (gesprekken, peiling) onder de verschillende groepen werkenden over verdien-vermogen, arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden, specifiek ook de behoefte aan en evt. invulling van een (tarieven)richtlijn.
  2. Bewustwording
    – 2.1. Informatie over de financiële kant van de filmsector inzichtelijk maken en delen. Bijvoorbeeld: van enkele producties de daadwerkelijke kosten (en bestede uren) in kaart brengen en sectorbreed delen. Of: sessies organiseren over onderwerpen als arbeidsvoorwaarden. Naar voorbeeld van de NFF extended sessies over recoupment (in 2019).
    – 2.2. Werkprocessen van scenaristen, financiers en producenten beter/vaker op elkaar in laten haken. Er kan meer geëxperimenteerd worden met bijvoorbeeld een showrunner, betrekken van productie bij scenario schrijven, betrekken van scenaristen bij opstellen begroting.
  3. Ontwikkeling/Dialoog
    – 3.1. Maken van een begrippenkader: waar moet je als werkende afspraken over maken, en wat betekenen gehanteerde begrippen in de sector? Begrippenkader delen met sectorpartijen, tot een gedeeld kader maken.
    – 3.2. Op basis van verricht onderzoek en feedback op het begrippenkader kan gekozen worden voor het opstellen van uur- of dagtarieven (minima per soort productie) voor filmcrewleden.

Programma fairPACCT en samenstelling ketentafel Film/AV productie

Het driejarige programma fairPACCT van Platfom ACCT is per 2022 met behulp van OCW-subsidie begonnen om fair pay te concretiseren. De Ketentafel Film/AV productie is gestart in september 2022. Ze bestaat op dit moment uit 20 leden waarvan sommigen meerdere vakverenigingen vertegenwoordigen: Veertien vertegenwoordigers van werkenden (Kunstenbond, FNV Media & Cultuur, Fijn Weekend, DDG, Auteursbond, Netwerk Scenarioschrijvers, DPA, NCE, NSC, VCA, ACM, PNN, ACT en NAA) en zes vertegenwoordigers van werkverleners (NAPA, NCP, NPO en CvO). Doreen Boonekamp, bestuurder en zelfstandig adviseur in de culturele en creatieve sector, is onafhankelijk voorzitter.

Doelennotitie ketentafel oktober 2022

In oktober 2022 heeft de ketentafel een doelennotitie vastgesteld. Ze richt zich op alle betrokken bij de culturele producties in Film/AV in de vorm van speelfilms, korte films, documentaires, animatie, series en innovatieve mediaproducties. Aangezien werkenden die betrokken zijn bij deze producties nagenoeg louter zzper zijn concentreert de Ketentafel zich op de relatie opdrachtnemer-opdrachtgever. Als doelen voor de korte termijn zijn benoemd: het opstellen van een begrippenkader en het formuleren van categorieën functies met beschrijvingen per functie. Voorts gelet op het begrippenkader met definities en de onderscheiden functiebeschrijvingen het doen van voorstellen over de waardering/honorering van functies en over bedragen voor bijvoorbeeld uur-, dag- en/of lumpsum-tarieven daarbij rekening houdend met mogelijke negatieve bij-effecten. Deze doelen zijn in november 2023 uitgewerkt in de vorm van vier fay pay voorstellen. In de tussentijd is over de voorstellen ook gesproken met klankbordgroepen van experts en financiers. In de eerste helft van 2024 worden de voorstellen verder verfijnd via handreikingen per cluster. Ook komt er dan aandacht voor de middellange termijn doelen met als aandachtspunten implementatie, structurele sociale dialoog, borging en handhaving.

Meer informatie

Invulformulier (Het invulformulier kun je uiterlijk vóór 24 november terugmailen aan fairpacct@platformacct.nl)

FairPACCT ketentafel Film/AV (lees verder onder het kopje ‘actueel’ of ‘over de tafel’)

 

 

blank

Tien concrete voorstellen voor fair pay in cultuur: reageer nu!

20 oktober 2023

Foto: Shutterstock

“jarenlang bleef het vrij stil rond het onderdeel fair pay. Daarin komt vanaf nu verandering.”

Je mening geven over de voorstellen met tien nieuwe praktijkinstrumenten gericht op eerlijke betaling in de culturele en creatieve sector voordat ze definitief worden? Dat kan: vanaf nu is de grote consultatie van start. Laat via het invulformulier van je horen bij voorkeur vóór woensdag 1 november en uiterlijk vóór woensdag 15 november. Wij koppelen samen met onze ketentafels terug voor 1 december a.s.

Oproep door adviesraden over verdienvermogen en richtlijnen

Het verdienvermogen van werkenden in de culturele en creatieve sector blijft achter, zo constateerden de Raad voor Cultuur en de Sociaal-Economische Raad al in 2017. De raden riepen op om richtlijnen te ontwikkelen voor redelijke vergoedingen. Op basis daarvan kwam er een Arbeidsmarktagenda en ontstond de Fair Practice Code. Maar jarenlang bleef het vrij stil rond het onderdeel fair pay. Daarin komt vanaf nu verandering.

Vijf deelsectoren als eerste aan bod en nu tien werkveld-ketentafels

Na nader onderzoek zijn vanuit het ministerie van OCW in eerste instantie vijf deelsectoren aangewezen, waar de fair pay nood het hoogst is en waarvoor er dus snel praktijk-instrumenten zouden moeten komen. Temeer, omdat er daar geen dekkende cao is en georganiseerd overleg tussen werkenden en werkverleners ontbreekt. Het betreft archeologie, cultuureducatie/amateurkunst, film/av, freelance muziek, letteren.

Platform ACCT ontvangt sinds 2022 drie jaar rijksgeld voor het programma fairPACCT.
In het kader daarvan zijn inmiddels tien ketentafels vanuit het werkveld samen met onafhankelijke (voor)onderzoekers aan de slag gegaan om criteria plus concrete praktijkinstrumenten te maken voor eerlijke betaling. Hierbij zijn gelet op de optiek van de Raad voor Cultuur en de staatssecretaris van OCW bovendien steeds aanpalende sectoren bestudeerd. Twee nieuwe ketentafels staan op stapel per 1 november.

Fair pay verplicht voor subsidie-aanvragers op rijksniveau

Fair pay moet in elk geval concreet worden ingevoerd door de instellingen die van het Rijk of de rijksfondsen cultuursubsidie ontvangen, zo heeft de Algemene Rekenkamer onlangs bepaald. De staatssecretaris vindt dit van belang en heeft bepalingen erover opgenomen in de subsidieregeling culturele basisinfrastructuur 2025-2028. Zij verwijst o.a. naar de producten van de Ketentafels en stelt financiële compensatie voor het gesubsidieerde werkveld in het vooruitzicht. De verdeling wordt gebaseerd op de komende uitkomsten van een landelijk onderzoek. De betrokken organisaties kunnen hun subsidie-aanvragen vanaf 1 december a.s. indienen. Ook heeft zij andere overheden en private fondsen opgeroepen om vergelijkbare fair pay voorwaarden te stellen. Gelet op dit alles heeft het Fonds Podiumkunsten als eerste rijkscultuurfonds op 16 oktober jl. gemeld in zijn regelingen voor meerjarige productie- en festivalsubsidies fair pay als verplichtende voorwaarde te stellen: aanvragers moeten aantoonbaar een (aanpalende) cao of richtlijn hanteren. 

Een overzicht van de huidige tien fair pay ketentafel-voorstellen

Zeven fairPACCT ketentafels, die in 2022 zijn begonnen, zijn nu zover dat zij concrete producten kunnen presenteren. Er liggen op dit moment tien fair pay voorstellen.
Het gaat om gages voor freelance klassieke musici in zeven beroepspraktijken en voor de popmusici is er een rekentool om de eerder al voorgestelde gages bij live-optredens af te meten aan vijf carrièrefases. Er zijn tariefrichtlijnen voor de diverse werkzaamheden van kunstprofessionals in cultuureducatie en amateurkunst zoals docenten, dirigenten e.a. Ten behoeve van de werkenden bij de literaire festivals en manifestaties is een functiehandboek met primaire en een standaardregeling met secundaire arbeidsvoorwaarden gemaakt.

Ook is er goed gekeken naar de breedte van het werkveld. Zo behoren de archeologen tot
de laagst betaalden. Mede op basis van een nieuwe Arbeidsmarktmonitor zijn er daarom voor hen nu voorstellen voor secundaire arbeidsvoorwaarden. Ook ligt er een proeve van een functiehuis,
dat met behulp van een erkend functiewaarderingsbureau zal worden uitgewerkt.

Bij sommige beroepen bleek er zeker tijdens en na de corona-periode steeds meer uitstroom naar andere sectoren zoals bij marketing en communicatie. Om die reden verschijnen er nu een Manifest en een Whitepaper over de waarde van cultuurmarketeers. Ook ligt er in aanloop naar een richtlijn een overzicht met typeringen van hun vijf functieniveaus en een vergelijking van de honorering in de culturele sector ten opzichte van de BV Nederland.

Meer fair pay voorstellen in oktober en twee nieuwe ketentafels per november

In film/av wordt nog gewerkt aan vier praktijkinstrumenten, die in de loop van oktober dit jaar worden verwacht. Een Begrippenkader voor contracten tussen werkenden en opdrachtgevers, een Leidraad Veilig en Gezond Werken, een Opdracht Kompas en een rapport Van loon naar zzp-tarief. In oktober staat ook een tariefrichtlijn voor optredende auteurs en artiesten bij literaire festivals en manifestaties op stapel.

Gelet op de actuele situatie en vraagstukken zijn voorts onlangs de volgende nieuwe ketentafels gestart: digitale cultuur; fotografie; muziek jazz/wereld/impro. Vanaf november komen daar de filmfestivals bij, terwijl het onderdeel honoraria beeldende kunstenaars van BKNL vanaf die datum als ketentafel bij fairPACCT verder gaat. Enkele andere deelsectoren die zich bij ons hebben gemeld moeten helaas nog even wachten op hun ketentafel.

Lees verder en laat van je horen

Onderstaand een link naar de afzonderlijke ketentafels voor de details van hun activiteiten en naar de tien concrete fair pay voorstellen. Onderstaand zie je bovendien het invulformulier voor je reactie en eventuele vragen, dat je bij voorkeur vóór 1 november en uiterlijk vóór 15 november kunt terugmailen aan fairpacct@platformacct.nl. Daarna komt voor 1 december onze openbare terugkoppeling samen met de ketentafels.


Invulformulier

Fair pay voorstellen ketentafel Popmusici

Fair pay voorstellen ketentafel Letterenorganisaties

Fair pay voorstellen ketentafel Archeologie

Fair pay voorstellen ketentafel Cultuur Marketing en Communicatie

Fair pay voorstellen ketentafel Freelance Klassieke Musici

Fair pay voorstellen ketentafel Kunstprofessionals in Cultuureducatie en Amateurkunst

 

blank

Fair pay ketentafel-voorstellen Freelance Klassieke Musici: reageer nu!

20 oktober 2023

Ontwerp: Grafisch Geluk

De ketentafel Freelance Klassieke Musici van fairPACCT presenteert bij deze haar fair pay voorstellen en vraagt om een reactie aan alle belanghebbenden: bij voorkeur vóór woensdag 1 november 2023 en uiterlijk vóór woensdag 15 november. Gebruik hierbij het onderstaande invulformulier. Het betreft een rapportage starttarieven met uitkomsten van instrumentontwikkeling en een tarieventool. De terugkoppeling door fairPACCT en de ketentafel op basis van de binnengekomen reacties gebeurt voor 1 december.

Rapportage en tarieventool

De voorstellen van de ketentafel zijn gebaseerd op onderzoek en ontwikkeling door Bureau KNYFE. In opdracht van en in nauwe samenwerking met de ketentafel maakte KNYFE een analyse van de diverse beroepspraktijken waarbinnen de freelance klassieke musici opereren. Aldus wordt een zevental categorieën beschreven, te weten:

  1. Orkest of koor, meer dan 16 personen
  2. Ensemble of koor, tussen 8 en 16 personen
  3. Kamermuziek, 8 personen of minder
  4. Begeleidding van koor of solist in orkestvorm
  5. Optreden als solist bij koor of orkest
  6. Optreden als solist of duo
  7. Studio opnames

De rapportage geeft een nadere beschrijving van fair practice in de context van deze beroepsgroep. Om te komen tot faire tarieven is een vergelijking gemaakt met een dertiental aanpalende cao’s. Relevante HBO-salarisschalen zijn als uitgangspunt genomen en met een zzp-opslag vertaald in een starttarief op uurbasis. Daarnaast is uitvraag gedaan onder de beroepsgroep naar de gemiddelde tijdsbesteding voor (doorgaans) betaalde en niet-betaalde activiteiten binnen de onderscheiden beroepspraktijken. Wegingsfactoren zijn vastgesteld bij diverse meer of minder verzwarende aspecten van de onderscheiden beroepspraktijken. Deze ingrediënten zijn verwerkt in een rekentool die per beroepspraktijk aangeeft welk fair tarief van toepassing zou moeten zijn, per uur en voor de gehele activiteit. De bevindingen van de ketentafel kunnen helpen bij een verkennende landelijke doorrekening. Maar omdat collectieve cijfers ontbreken, en de beroepspraktijk vele varianten kent, is de kloof niet exact te vertalen in een landelijk tekort voor fair pay. Wel kan gezegd worden dat een groot deel van de freelance musici met een HBO diploma onder het niveau van het minimumloon zijn werk doet.

Ter consultatie:

Eindrapportage Starttarieven Ketentafel Freelance Klassieke Musici (Uitkomsten instrumentontwikkeling Fair Practice voor Freelance Klassieke Musici), KNYFE, oktober 2023.

Rekentool fair pay voor Freelance Klassieke Musici

Aanbiedingsbrief

De deelnemers van de ketentafel Freelance Klassieke Musici herkennen en erkennen de uitkomsten van de rapportage en instrumenten die KNYFE in haar opdracht heeft opgeleverd. De tafel ziet haar zorgen over te weinig fair pay bevestigd en hecht er aan om duidelijk te maken aan derden dat er tevens grote zorgen zijn bij de implementatie, de borging en vooral de betaalbaarheid van de ontwikkelde normen. Voor het bieden van een nadere duiding en context bij de rapportage van KNYFE stelde de ketentafel een aanbiedingsbrief op. De brief is ook een oproep aan de sector om inspirerende reacties en voorbeelden aan te dragen. 

Ter kennisname:

Reactie van de Ketentafel Freelance Klassieke Musici bij de Eindrapportage Starttarieven. Instrumenten voor fair pay, Bureau KNYFE, oktober 2023.

 

___________________________________________________________________________

 

Download hier het invulformulier*:

Invulformulier

 

* Het invulformulier kun je bij voorkeur vóór 1 november en uiterlijk vóór 15 november terugmailen aan fairpacct@platformacct.nl. 

 

___________________________________________________________________________

 

 

Lees verder over wat vooraf ging:

 

Korte voorgeschiedenis

Na een verkenning brachten de Raad voor Cultuur en de Sociaal-Economische Raad in 2017 het adviesrapport ‘Passie gewaardeerd’ uit. Het verdienvermogen van werkenden in de culturele en creatieve sector blijft achter, zo constateerden zij. De raden riepen op om richtlijnen te ontwikkelen voor redelijke vergoedingen. Op basis hiervan verscheen er in 2017 een Arbeidsmarktagenda met drie speerpunten: structurele sociale dialoog, verdienvermogen versterken, arbeidsvoorwaarden verbeteren. Ook ontstond de Fair Practice Code met drie principes: fair pay, fair share, fair chain. 

Schets van de beroepspraktijk

De sector klassieke muziek kent een tweetal cao’s, die voor Nederlandse orkesten (tevens voor remplacanten) en sinds kort ook voor muziekensembles. Deze laatste cao verkeert in een ingroeifase en kan door de meeste ensembles nog niet worden betaald. De doelgroep van de Ketentafel begeeft zich in het omvangrijke ‘vrije’ circuit buiten deze cao-domeinen om. Freelance klassieke musici kom je tegen op allerlei plaatsen in de samenleving. Bij grote en kleine evenementen, koor- en orkestuitvoeringen in het professionele circuit en (als professionele begeleider in) het amateurcircuit, privé-concerten en bedrijfsoptredens. Bij je thuis, in het verzorgingstehuis of de schouwburg, in het concertgebouw of de kerk om de hoek.

Muziek zit in de haarvaten van onze samenleving en heeft een enorme impact op welbevinden, welzijn en welvaart. Uitgedrukt in honorering loopt de waardering voor deze vakmensen achter bij beroepen van vergelijkbaar (maatschappelijk) belang. Denk aan zorg en onderwijs. Dit gaat niet om het gevoel maar om cijfers. Een goede onderbouwing van een tarief dat recht doet aan hun werk was echter nooit voorhanden. Daar heeft de ketentafel freelance klassieke musici nu grote stappen in gezet.

Specifieke vooronderzoek

Al met al gaat het om een van de vijf culturele deelsectoren waar de situatie financieel het meest zorgelijk is en waarvoor een concretisering van het fair pay principe in elk geval noodzakelijk werd geacht. Na een eerder vooronderzoek in 2020 presenteerde Bureau HTH derhalve in februari 2021 in opdracht van Platform ACCT het vooronderzoek ‘Betere Arbeidsvoorwaarden en Werkomstandigheden in de Culturele en Creatieve Sector. Een voorstel voor vervolgstappen 2021-2024.’ Voor de freelance musici betrof dit o.a. de volgende praktijkinstrumenten: Reken uit en laat zien wat optredens/concerten kosten en opleveren voor alle partijen. Schets tevens de kosten van betaling aan alle musici volgens cao’s, b.v. de cao muziekensembles. Ontwikkel (als start) een zo simpel mogelijke honoreringsrichtlijn, b.v. een eenvoudig dagtarief, tarief per optreden/concert, etc. Bureau HTH geeft voorts een solidariteitsfonds tussen muzikanten in overweging.

Programma fairPACCT en samenstelling Ketentafel vanaf 2022

Het driejarige programma fairPACCT van Platfom ACCT is per 2021 met behulp van OCW-subsidie begonnen om fair pay te concretiseren. De Ketentafel Freelance Klassieke Musici is gestart in juni 2022 en is samengesteld uit in totaal 14 (vertegenwoordigers van) musici, impressariaten, ensembles, festivals en zalen. Deelnemende muzikantenvertegenwoordigingen zijn de Kunstenbond, Platform voor Freelance Musici en FNV Media & Cultuur. Van de zijde van de werkverleners/opdrachtgevers is geen goede vertegenwoordiging aangetroffen in de sector. Met een beroep op persoonlijk gezag en deskundigheid zijn directies en programmeurs geselecteerd en uitgenodigd om aan de Ketentafel deel te nemen. Programmamanager fairPACCT Noud van de Rhee nam het voorzitterschap van de tafel op zich.

De ketentafel stelde bij aanvang een ambitiedocument op en formuleerde haar doelstelling als volgt:

  • inzicht te verkrijgen in de diverse voorkomende beroepspraktijken binnen het vak en de tijdsbesteding per type activiteit;
  • de beloning van deze inzet te spiegelen aan het inkomen van vergelijkbaar HBO-geschoolden;
  • en hieruit een richtlijn te destilleren voor fair pay.

Meer informatie

Invulformulier (Het invulformulier kun je bij voorkeur vóór 1 november en uiterlijk vóór 15 november terugmailen aan fairpacct@platformacct.nl)

FairPACCT ketentafel Freelance Klassieke Musici (lees verder onder het kopje ‘actueel’ of ‘over de tafel’)

 

 

blank

Fair pay ketentafel-voorstellen voor archeologie: reageer nu!

20 oktober 2023

Ontwerp: Grafisch Geluk

De ketentafel Archeologie van fairPACCT presenteert bij deze twee fair pay voorstellen en vraagt om een reactie van alle betrokkenen: bij voorkeur vóór woensdag 1 november 2023 en uiterlijk vóór woensdag 15 november. Gebruik hierbij het onderstaande invulformulier. Het betreft een proeve voor een Functiehuis en een Standaard-regeling secundaire arbeidsvoorwaarden. Deze zijn primair bedoeld voor bedrijven en organisaties zonder Cao, maar ze kunnen ook aanknopingspunten bieden voor andere werkverleners.
De terugkoppeling door fairPACCT en de ketentafel op basis van de binnengekomen reacties gebeurt voor 1 december.

Proeve voor een Functiehuis

Veel archeologen werken in loondienst (met uitzondering van de specialisten, die in veel gevallen als zzp’er werkzaam zijn) en de betaling aan hen is vaak matig, zo blijkt uit algemeen onderzoek. Specifieke gegevens worden echter landelijk niet periodiek verzameld. De ketentafel heeft daarom een nieuwe Arbeidsmarktmonitor onder werkenden laten houden door Femke Tomas, docent/onderzoeker bij Hogeschool Saxion. Ook is in haar opdracht een inventarisatie van de archeologische functies en honoreringen bij vijf soorten werkverleners door bureau Marbles gemaakt: drie grote bedrijven, twee kleine bedrijven, gemeente, omgevingsdienst en ingenieursbureau. Op basis hiervan ligt er thans vanuit de ketentafel een proeve van een Functiehuis met een overzicht van de huidige inkomsten per uur. Het gaat om vijf hoofdcategorieën met ieder drie typen functies: medewerker, projectleider, (materiaal)specialist, depotbeheerder, adviseur. FairPACCT en de ketentafel zijn doende met het inschakelen van een erkend functiewaarderingsbureau met het oog op een officieel Functiehuis voorzien van beschrijvingen, waarderingen en inschalingen. 

Ter consultatie:

FairPACCT Ketentafel, Fair pay voorstel 1: ‘Proeve voor een Functiehuis Archeologie. September 2023.’

Standaardregeling secundaire arbeidsvoorwaarden

Ten behoeve van de secundaire arbeidsvoorwaarden is door de ketentafel gestart met het in beeld brengen van de wettelijke bepalingen. Voorts geldt dat voor de archeologie veel sectoren als aanpalend kunnen worden bestempeld. Daarom heeft de tafel een detailvergelijking gemaakt met de bepalingen in vier Cao’s, namelijk Gemeenten; Bouw en Infra; Groen, Grond en Infrastructuur; Bos en Natuur. Ook bestudeerde de ketentafel de oude ingetrokken Cao van een archeologiebedrijf dat een verzelfstandigd onderdeel van de rijksoverheid is. Op basis van dit alles heeft ze een Standaard-regeling vervaardigd, die algemene aanbevelingen aan alle bedrijven en organisaties met name zonder cao in deze deelsector bevat én overwegingen ter individuele beoordeling per bedrijf of organisatie. De tafel is nog aan de slag met een notitie specifiek voor zzp’ers. Voorts beraadt zij zich op een aparte leidraad voor (sociale) veiligheid. 

Ter consultatie:

FairPACCT Ketentafel, Fair pay voorstel 2: ‘Standaardregeling secundaire arbeidsvoorwaarden archeologie. September 2023.’

Financiële stimulansen voor fair pay noodzakelijk

De Raad voor Cultuur heeft in februari 2022 een Cao voor de opgravingsbedrijven en een nieuwe beroepsorganisatie van archeologen bepleit. De staatssecretaris van OCW beschouwt in haar beleidsreactie van november 2022 het Cao-advies van de Raad als een advies aan de sector. Dat laatste geldt volgens haar eveneens voor de keuze om wel of geen beroepsorganisatie in te richten. Desalniettemin is zij van mening dat een goed georganiseerde sector een duidelijke meerwaarde heeft, niet alleen voor het functioneren van de arbeidsmarkt. Daarom heeft zij gedurende drie jaar (opstart)middelen uitgetrokken voor het versterken van de sectororganisatie. Ze stelt voorts de sociale dialoog te stimuleren via fairPACCT. Maar fairPACCT en de ketentafel hopen op meer financiële stimulansen van rijkswege voor archeologische werkzaamheden, die op dit moment in het geheel niet gesubsidieerd worden. Zoals deze in het voorzicht zijn gesteld voor fair pay in de rijksgesubsidieerde delen van de culturele sector. Bovendien kan het Rijk het goede voorbeeld geven bij zijn aanbestedingen gericht op een eerlijke prijs en een faire beloning.

 

___________________________________________________________________________

 

Download hier het invulformulier*:

Invulformulier

 

* Het invulformulier kun je bij voorkeur vóór 1 november en uiterlijk vóór 15 november terugmailen aan fairpacct@platformacct.nl. 

 

___________________________________________________________________________

 

 

Lees verder over wat vooraf ging:

 

Korte voorgeschiedenis

Na een verkenning brachten de Raad voor Cultuur en de Sociaal-Economische Raad in 2017 het adviesrapport ‘Passie gewaardeerd’ uit. Het verdienvermogen van werkenden in de culturele en creatieve sector blijft achter, zo constateerden zij. De raden riepen op om richtlijnen te ontwikkelen voor redelijke vergoedingen. Op basis hiervan verscheen er in 2017 een Arbeidsmarktagenda met drie speerpunten: structurele sociale dialoog, verdienvermogen versterken, arbeidsvoorwaarden verbeteren. Ook ontstond de Fair Practice Code met drie principes: fair pay, fair share, fair chain. 

Wettelijke bepalingen zonder compensatie voor bedrijven en organisaties

De Erfgoedwet (en voorgangers) kent veel bepalingen. Zo mogen alleen bedrijven of (overheids) organisaties met een landelijk certificaat opgravingen doen bij archeologisch beschermde monumenten en gebieden. Ook zijn er richtlijnen die erop toezien dat bepaalde handelingen slechts voorbehouden zijn aan kwalitatief hoogwaardige actoren/archeologen. Daarnaast geldt op basis van de Algemene wet bestuursrecht (per 1 januari de Omgevingswet) dat er voor concrete onderzoeken en opgravingen, veelal lokale omgevingsvergunningen nodig zijn. Er zijn echter geen rijksgelden voor de hoge kosten die met de wettelijke bepalingen gemoeid kunnen zijn. Zelfs de compensatie van het Rijk aan gemeenten voor excessieve opgravingskosten in bijzondere gevallen is in 2012 geheel verdwenen.  Daar komt bij dat veel overheden bij hun eigen aanbestedingen voor archeologische onderzoeken, opgravingen e.d. de prijs zeer laag houden. Deze marktwerking zorgt ervoor dat er bijna geen winstmarges zijn voor de betrokken bedrijven en organisaties, zodat o.a. fair pay voor werkenden moeilijk te realiseren is.

Specifieke vooronderzoeken

Met subsidie van het ministerie van OCW heeft Platform ACCT in december 2020 door HTH Research het vooronderzoek ‘Archeologen, arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden in Nederland’ laten uitvoeren. Het vond plaats in het kader van de evaluatie van de Erfgoedwet. In maart 2021 gevolgd door het rapport ‘Betere Arbeidsvoorwaarden en Werkomstandigheden in de Culturele en Creatieve Sector. Een voorstel voor vervolgstappen 2021-2024.’ De aanbevelingen waren als volgt. Herhaalonderzoek in de vorm van een Arbeidsmarktmonitor, bij voorkeur onderdeel van de Erfgoedmonitor. Gesprekken met kwetsbare groepen over hun arbeidsmarktpositie en behoeften. Agenderen o.a. bij de evaluatie van de Erfgoedwer van het effect van de marktwerking op de arbeidsmarktpositie. Een overzicht of benchmark van de geboden arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden bij opgravende bedrijven. Haalbaarheid (en wijze van invulling/uitvoering) van een Cao archeologie onderzoeken. Opstellen van een tarievenrichtlijn met minimum- of normtarieven voor archeologen die zzp’er zijn. Draagvlak creëren. Borging en handhaving later te bepalen.

Programma fairPACCT en samenstelling Ketentafel vanaf 2022

Het driejarige programma fairPACCT van Platfom ACCT is per 2022 met behulp van OCW-subsidie begonnen om fair pay te concretiseren. De Ketentafel Archeologie is gestart in maart 2022. Ze bestaat op dit moment uit tien leden: vier algemeen werkenden, twee specialisten, een vertegenwoordiger van een vakopleiding, twee bedrijven en een uitzendbureau. Henk Koster, o.a. directeur Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, is onafhankelijk voorzitter.

Actuele Arbeidsmarktmonitor archeologie

Op dit moment presenteert de Ketentafel zoals in het HTH-vooronderzoek aanbevolen een actuele Arbeidsmarktmonitor. Het betreft het rapport ‘Inventarisatie arbeidsvoorwaarden archeologie. Op basis van een enquête onder de beroepsgroep.’ van Femke Tomas, docent/onderzoeker bij Hogeschool Saxion. Voor de volledigheid moet vooraf gemeld worden dat archeologen een HBO- of WO-opleiding hebben gevolgd.

 

Gegevens werkveld
Uit de enquête met 416 respondenten (een kwart van de geschatte populatie) en een vijftal diepte-interviews blijken de volgende kwetsbare groepen bij de werkenden:
– Respondenten zonder Cao. Zij verdienen ook relatief minder dan respondenten mét Cao en zijn minder tevreden met hun doorgroeimogelijkheden en uren.
– Jonge archeologen. Zij verdienen relatief minder, hebben (uiteraard) minder vaak een actorstatus en hebben vaker een tijdelijk contract.
– Vrouwen. Zij hebben in vergelijking met mannen iets vaker een tijdelijk contract en verdienen relatief minder in vergelijking met mannen. Het lijkt er tevens op dat vrouwen vaker uitstromen of niet starten in de archeologie.
– Mensen met een beperking. Alumni met een functiebeperking maken procentueel gezien minder deel uit van de arbeidsmarkt in archeologie.

Hierbij wordt de toevoeging gemaakt dat tot ca. 45 jaar het gemiddeld bruto-uurloon van het archeologisch werkveld significant lager ligt dan het gemiddeld bruto-uurloon in Nederland.

 

Adviezen aan Ketentafel
De respondenten hebben een duidelijke voorkeur voor een Cao, mits goed in kaart gebracht wat de voor/nadelen zijn voor de verschillende groepen en helder gecommuniceerd. Gepleit wordt ervoor om inspiratie op te doen bij andere Cao’s, zoals de Cao Bouw en Infrastructuur, de Cao van Groen, Grond en Infrastructuur en naar de arbeidsvoorwaarden van aanpalende werkvelden te kijken, zoals bodem en ondergrond, maar ook de Cao van de overheid.

Houd bij een Cao rekening met pensioenopbouw, vergoeding lange reistijd en werken in zware omstandigheden. Ook zouden de respondenten graag aandacht zien in de secundaire arbeidsvoorwaarden voor een werkauto, thuiswerkvergoeding, hogere kilometervergoeding, reistijd als werktijd, scholing, vergoeding voor intern/verblijf, fysiotherapie, overuren, aantal vakantiedagen en seniorendagen.

Tevens wordt opgemerkt dat er in het archeologisch werkveld sprake lijkt van een negatieve prijsspiraal binnen de huidige marktwerking. Dit wordt in verband gebracht met de arbeids-voorwaarden en de kwaliteit van het archeologisch onderzoek/het op te leveren product.

Gesuggereerd wordt:
– Om te bepalen wat commercieel eerlijke prijzen zijn, te kijken naar aanpalende disciplines, zoals binnen de aardwetenschappen, milieuhygiënisch onderzoek of de bodemsector.
– Spreek een percentage af van de bouwsom.
– Onderzoek of het mogelijk is om marktcorrigerende afspraken te maken.

Tot slot vragen de respondenten ook aandacht voor de lage lonen en de vele tijdelijke en 0-urencontracten. Introduceer hiervoor ook een benchmark door archeologische bedrijven, het introduceren van tarieven voor zzp’ers en uiteraard de eventuele Cao. Stel een functiehuis op voor archeologie.

Ter kennisname:

‘‘F. Tomas, docent/onderzoeker Hogeschool Saxion, Inventarisatie arbeidsvoorwaarden archeologie. Op basis van een enquête onder de beroepsgroep. Juni 2023’ 

Idem, bijlage 1. Definitieve standaard vragenlijst arbeidsmonitoren archeologie

Idem, bijlage 2. Vragenlijst enquete arbeidsmarktvoorwaarden archeologie 2022-2023

Idem, bijlage 3. Resultaten Onderzoek Arbeidsvoorwaarden Archeologie ACCT details

Idem, bijlage 4. Ketentafel Archeologie projectplan inventarisatie arbeidsvoorwaarden

Meer informatie

Invulformulier (Het invulformulier kun je bij voorkeur vóór 1 november en uiterlijk vóór 15 november terugmailen aan fairpacct@platformacct.nl)

FairPACCT ketentafel Archeologie (lees verder onder het kopje ‘actueel’ of ‘over de tafel’)

 

 

 

blank

Fair pay ketentafel-voorstellen voor letterenorganisaties: reageer nu!

20 oktober 2023

Ontwerp: Grafisch Geluk

De ketentafel Letterenorganisaties van fairPACCT presenteert bij deze twee fair pay voorstellen en vraagt om een reactie van alle betrokkenen: bij voorkeur vóór woensdag 1 november 2023 en uiterlijk vóór woensdag 15 november. Gebruik hierbij het onderstaande invulformulier. Het betreft een Functiehandboek en een Standaardregeling secundaire arbeidsvoorwaarden. Deze zijn primair bedoeld voor literaire festivals, manifestaties en literatuur-educatieve instellingen. De terugkoppeling door fairPACCT en de ketentafel op basis van de binnengekomen reacties gebeurt voor 1 december.

Functiehandboek

De ketentafel heeft ervoor gekozen om de primaire arbeidsvoorwaarden te enten op de aanpalende Cao Toneel en Dans inclusief het daarbij behorende Functiehandboek. Dit is gemaakt door bureau AWVN in relatie met het landelijke ORBA-functieindelingsmodel. De Nederlandse Associatie voor Podiumkunsten/NAPK heeft na inzet door de Kunstenbond aan de Ketentafel toestemming gegeven om dit samen met AWVN om te zetten naar een Functiehandboek inclusief inschalingen voor de literaire festivals, manifestaties en literatuur-educatieve instellingen. De ketentafel heeft aan dit bureau bij de start meteen algemeen bruikbare referentiefuncties gemeld.

Ter consultatie:

AWVN/FairPACCT Ketentafel, Fair pay voorstel 1: ‘Functiehandboek voor producerende letterenorganisaties: literaire festivals, manifestaties en literatuur-educatieve instellingen. Juli, aangevuld September 2023.’

AWVN Functiehandboek Producerende letterenorganisaties, extra bijlage Analysekader toelichting, sept. 2023

AWVN Functiehandboek Producerende letterenorganisaties, extra bijlage Indexering loongebouw CaoTD, juli 2023

Standaardregeling secundaire arbeidsvoorwaarden

Ten behoeve van de secundaire arbeidsvoorwaarden is begonnen met het in beeld brengen van de wettelijke bepalingen. Voorts heeft de ketentafel een detailvergelijking gemaakt met de bepalingen in de Cao Toneel en Dans én in de Cao Gemeenten. Op basis daarvan heeft ze een Standaardregeling vervaardigd, die algemene aanbevelingen aan alle organisaties in deze deelsector bevat én overwegingen ter individuele beoordeling per organisatie. 

Ter consultatie:

FairPACCT Ketentafel, Fair pay voorstel 2: ‘Standaardregeling secundaire arbeidsvoorwaarden producerende letterenorganisaties: literaire festivals, manifestaties en literatuur-educatieve instellingen. September 2023.’

Richtlijn starttarieven voor optredende auteurs/artiesten in de maak

De ketentafel is nog aan de slag met een tariefrichtlijn. Er ligt een concept-rapport ‘Richtlijn Starttarieven voor Optredende Auteurs. Verkenning, rekenmodel en checklist voor literaire festivals, manifestaties en literatuur-educatieve instellingen.’ van de bureaus HTH/PPMC. De ketentafel doet thans nader uitzoekwerk met het oog op detailleringen. Ze hoopt hiermee rond 1 november klaar te zijn: dus de openbare reactiemogelijkheid daarop start pas vanaf die datum. Nader bericht volgt.

Financiële positie betrokken organisaties

Voor de literaire festivals, manifestaties en literatuur-educatieve instellingen geldt dat één organisatie een BIS-subsidie ontvangst van OCW-zijde en 13 andere meerjarig door het Letterenfonds worden gesubsidieerd. Van rijkswege is een fair pay compensatie in het vooruitzicht gesteld. De betrokken organisaties zijn vaak klein en hebben weinig budgettaire ruimte. Zij ontvangen veelal tevens en soms zelfs louter subsidiegelden van met name gemeenten: om eerlijke beloning daadwerkelijk mogelijk te maken zullen de andere overheden derhalve bereid moeten zijn om ook een extra financiële bijdrage in de meerkosten daarvan te leveren. 

 

___________________________________________________________________________

 

Download hier het invulformulier*:

Invulformulier

 

* Het invulformulier kun je bij voorkeur vóór 1 november en uiterlijk vóór 15 november terugmailen aan fairpacct@platformacct.nl. 

 

___________________________________________________________________________

 

 

Lees verder over wat vooraf ging:

 

Korte voorgeschiedenis

Na een verkenning brachten de Raad voor Cultuur en de Sociaal-Economische Raad in 2017 het adviesrapport ‘Passie gewaardeerd’ uit. Het verdienvermogen van werkenden in de culturele en creatieve sector blijft achter, zo constateerden zij. De raden riepen op om richtlijnen te ontwikkelen voor redelijke vergoedingen. Op basis hiervan verscheen er in 2017 een Arbeidsmarktagenda met drie speerpunten: structurele sociale dialoog, verdienvermogen versterken, arbeidsvoorwaarden verbeteren. Ook ontstond de Fair Practice Code met drie principes: fair pay, fair share, fair chain. 

Specifiek vooronderzoek

Bij de letteren gaat het om een van de vijf deelsectoren waar de fair pay situatie het meest zorgelijk is en waarvoor specifieke vooronderzoeken ter verbetering zijn gedaan. Bureau HTH deed dat in opdracht van het samenwerkingsverband VLAM21 in februari 2022. Er staan de volgende constateringen in ‘Fair Pay bij Letterenorganisaties. Een onderzoek bij zestien organisaties voor literaire manifestaties en activiteiten’. Het zijn over het algemeen kleine instellingen, een daarvan zit in de BIS en dertien andere ontvangen subsidie van het Letterenfonds e.a. Er is geen sectorspecifieke Cao. Het ‘vaste personeel’ komt qua betaling altijd op de laatste plaats en auteurs/artiesten, die weinig klachten hebben, op de eerste. HTH doet enkele voorstellen voor betere arbeidsvoorwaarden en bepleit een tariefrichtlijn voor optredende auteurs c.s.

Samenstelling ketentafel

VLAM21 heeft aan fairPACCT gevraagd om met behulp van een Ketentafel vanuit het werkveld het vooronderzoek uit te werken. De tafel is begonnen in juli 2022 en bestaat uit 13 deelnemers: een aantal literaire festivals, manifestaties en literatuur-educatieve instellingen, de Kunstenbond en de Auteursbond, maar ook Stichting Lezen en de Schrijverscentrale hebben zich desgevraagd daarbij aangesloten. Sylvia Dornseiffer, eerder o.a. directeur van het Fonds voor de Letteren, is onafhankelijk voorzitter.

Vergelijking met aanpalende sectoren

Op aanraden van de Raad voor Cultuur en de staatssecretaris van OCW heeft de ketentafel allereerst een vergelijking gemaakt met aanpalende sectoren. HTH had daartoe in het vooronderzoek al zes Cao’s in beeld gebracht o.a. die van het Rijk en Gemeenten als oriëntatiepunt voor de subsidiegevers. De ketentafel heeft zich met met name gericht op de Cao Toneel en Dans. Ook kwam de (in 2023 geactualiseerde) Richtlijn Functie- en Loongebouw van de Presentatie-instellingen Beeldende Kunst expliciet aan bod. Voorts zijn de secundaire arbeidsvoorwaarden van de Cao Gemeenten nader bestudeerd.

Meer informatie

Invulformulier (Het invulformulier kun je bij voorkeur vóór 1 november en uiterlijk vóór 15 november terugmailen aan fairpacct@platformacct.nl)

FairPACCT ketentafel Letterenorganisaties (lees verder onder het kopje ‘actueel’ of ‘over de tafel’)

 

 

 

blank

Fair pay ketentafel-voorstellen voor marketing en communicatie: reageer nu!

20 oktober 2023

Ontwerp: Grafisch Geluk

De ketentafel Cultuur Marketing en Communicatie van fairPACCT presenteert bij deze drie fair pay voorstellen en vraagt om een reactie van alle betrokkenen: bij voorkeur vóór woensdag 1 november 2023 en uiterlijk vóór woensdag 15 november. Gebruik hierbij het onderstaande invulformulier. Het gaat om een Manifest over de waarde van cultuurmarketeers en een Whitepaper met zeven daaraan gekoppelde praktijkvoorbeelden. Ook betreft het een vergelijking van MarCom functies in de cultuur met die in de BV Nederland. De terugkoppeling door fairPACCT en de ketentafel op basis van de binnengekomen reacties gebeurt voor 1 december.

Manifest ‘Zonder cultuurmarketeers geen publiek. Zonder publiek geen cultuur’

Bij deze presenteert de ketentafel haar Manifest, na grondig overleg en een definitieve GO. Dit Manifest met zeven kernpunten benadrukt de cruciale rol van marketing en communicatie voor deelnemers, cultuursector en maatschappij. De voorzitter en leden van de tafel willen samen de aandacht vestigen op de impact die hun sector heeft en zal blijven hebben. Dit is een cruciale stap in de richting van een betere toekomst voor cultuur marketing en communicatie.

Ter consultatie:

FairPACCT Ketentafel, Fair pay voorstel 1: ‘Manifest. Zonder cultuurmarketeers geen publiek. Zonder publiek geen cultuur. Oktober 2023.’

Krachtige en inspirerende praktijkvoorbeelden in Whitepaper

In de Whitepaper van de ketentafel staan zeven krachtige en inspirerende praktijkvoorbeelden onder het motto ‘Van manifest naar realiteit’. Netwerkorganisatie Cultuurmarketing heeft input voor dit alles geleverd. Ze tonen aan dat marketing en communicatie in de cultuursector veel verder strekken dan alleen reclamecampagnes en ticketverkoop. Het gaat om het  bevorderen van vernieuwing, verbinden en cultuur toegankelijk maken voor iedereen. De Whitepaper laat deze impact concreet zien bij een variëteit aan organisaties: theatergezelschap, concertgebouw, muziekgebouw/ schouwburg, landelijke ondersteunende instelling, poppodium, museum, festival. 

Ter consultatie:

FairPACCT Ketentafel, Fair pay voorstel 2: ‘Whitepaper. Van manifest naar realiteit. Zeven krachtige praktijkvoorbeelden over de impact van marketing en communicatie. Oktober 2023.’

Eerste vergelijking met vijf functieniveaus tussen de BV Nederland en de cultuursector

Op basis van een enquête onder zzp’ers, een Referentiekader van een onafhankelijke onderzoeker met culturele cao’s en algemene landelijke gegevens heeft de ketentafel vijf functieniveaus in marketing en communicatie onderkend. Ze heeft de in de BV Nederland gehanteerde beloningen vergeleken met die van de cultuursector. Daarbij wordt aangetoond dat de culturele cao’s achterblijven. Updaten is noodzakelijk om uitstroom van werkenden in cultuur marketing en communicatie naar andere sectoren te stoppen.

Ter consultatie:

FairPACCT Ketentafel, Fair pay voorstel 3: ‘Vijf functieniveaus in cultuur marketing en communicatie. Eerste vergelijking tussen de BV Nederland en de cultuursector. September 2023.’

Op weg naar vernieuwende tariefrichtlijnen

De ketentafel heeft grote stappen gezet in het definiëren van bestaande tariefrichtlijnen met vijf functieniveaus voor verschillende disciplines, maar realiseert zich tegelijkertijd dat de huidige culturele cao’s traditioneel en behoudend zijn. Daarom werkt de tafel aan een nieuw model om de cultuursector te voorzien van passende richtlijnen die bijdragen aan vernieuwing. Dit zal o.a. worden besproken in het voorzittersoverleg van de fairPACCT Ketentafels: ketenbreed werken is immers zeker voor professionals in MarCom cruciaal om fragmentatie te voorkomen.

Inzet richting sociale partners en andere stakeholders

In april 2023 is het onafhankelijke onderzoek ‘Cultuurmarketing en communicatie in fonds- en subsidieaanvragen voor projecten. Hoe fondsen en subsidieverstrekkers omgaan met cultuurmarketing- en communicatiekosten in projectaanvragen.’ verschenen. Gemaakt in opdracht van de ketentafel. Hieruit blijkt dat gerichte inzet van de ketentafel nodig is om nadere uitleg te geven over de relevantie, actuele ontwikkelingen en kosten van cultuur marketing en communicatie. Het Manifest en de Whitepaper vormen daarvan nu het begin. Maar er zijn ook gesprekken nodig met sociale partners en andere stakeholders o.a. in relatie tot het beoogde sectorale convenant over de implementatie van fair pay. Met als doel de culturele arbeidsmarkt drastisch te veranderen en een eerlijke beloning voor ondersteunende functies zoals cultuurmarketeers e.a. te garanderen. 

 

___________________________________________________________________________

 

Download hier het invulformulier*:

Invulformulier

 

* Het invulformulier kun je bij voorkeur vóór 1 november en uiterlijk vóór 15 november terugmailen aan fairpacct@platformacct.nl. 

 

___________________________________________________________________________

 

 

Lees verder over wat vooraf ging:

 

Korte voorgeschiedenis

Na een verkenning brachten de Raad voor Cultuur en de Sociaal-Economische Raad in 2017 het adviesrapport ‘Passie gewaardeerd’ uit. Het verdienvermogen van werkenden in de culturele en creatieve sector blijft achter, zo constateerden zij. De raden riepen op om richtlijnen te ontwikkelen voor redelijke vergoedingen. Op basis hiervan verscheen er in 2017 een Arbeidsmarktagenda met drie speerpunten: structurele sociale dialoog, verdienvermogen versterken, arbeidsvoorwaarden verbeteren. Ook ontstond de Fair Practice Code met drie principes: fair pay, fair share, fair chain. 

Enquête onder zzp’ers

Netwerkorganisatie Cultuurmarketing deed in februari 2022 een enquête onder professionals marketing en communicatie die als zzp’er in de cultuursector werkzaam zijn. 144 zzp’ers beantwoordden de enquêtevragen over uurtarieven. Van deze 144 respondenten werkte een kwart twee jaar of korter, de helft tussen de twee en tien jaar en weer een kwart meer dan tien jaar. De zzp’ers houden zich zowel met uitvoerende als strategische opdrachten bezig. Management en consultancy komen een stuk minder vaak voor. De marketeers zijn met name werkzaam voor de presenterende en producerende podiumkunsten, festivals en musea. De opdrachtgevers hebben volgens de respondenten met name te weinig kennis over wat een marktconform uurtarief is:


“Het is in de culturele sector niet in verhouding met wat er in andere sectoren voor dezelfde kennis/expertise wordt betaald. Verder wordt er niet gekeken naar ervaring in jaren, met andere woorden: junior, medior of senior. Voor zzp’ers wordt alles vaak onder één tarief geschaald.” Daarnaast gaan opdrachtgevers vaak niet mee met de tijd: “Voor mijn gevoel is voor freelance cultuurmarketeers het marktconforme tarief al bijna tien jaar hetzelfde (€ 45-50). Het lijkt niet mee te stijgen met inflatie. Sinds kort staat er in de podium cao een bepaling over zzp’ers en meerdere opdrachtgevers grepen dit bij mij aan om juist minder te willen betalen dan voordat die bepaling er was. De ‘ten minste’ 40% hoger voor zzp in 2021 nemen zij letterlijk als ‘precies’ 40%.”
Daarnaast verleggen culturele instellingen het probleem van ontoereikende budgetten naar hun opdrachtnemers. Hierdoor worden de zzp’ers geacht zich maar te conformeren aan wat hen wordt aangeboden: “Veel opdrachtgevers zeggen dat ze geen budget hebben en willen dat je iets gratis, voor een vriendenprijsje of voor je eigen portfolio doet.”

Programma fairPACCT en samenstelling Ketentafel vanaf 2022

Het driejarige programma fairPACCT van Platfom ACCT is per 2022 met behulp van OCW-subsidie begonnen om fair pay te concretiseren. De Ketentafel Cultuur Marketing en Communicatie (MarCom) is gestart in oktober 2022. Ze bestaat op dit moment uit twaalf leden: zes werkenden, vijf werkverleners bij diverse soorten culturele organisaties en een vertegenwoordiger vanuit een vakopleiding. Joan Nunnely, o.a. deskundige strategisch personeels- en talentmanagement plus gemeenteraadslid, is onafhankelijk voorzitter. Hilde Smetsers van Cultuurmarketing functioneert als adviseur.

Referentiekader opdrachtwerk in culturele Cao’s

Al snel in december 2022 verscheen in opdracht van de Ketentafel het rapport ‘Fair pay opdrachtwerk marketing en communicatie in de cultuursector. Referentiekader bestaande cao-functies, inschalingen, uurbedragen.’ van onafhankelijk onderzoeksbureau Social Finance Matters. Hierbij zijn tien cao’s bestudeerd op de culturele werkterreinen waarin de werkenden volgens de bovenstaande enquête actief zijn. Omdat marketing- en communicatieprofessionals buiten de cultuursector in vrijwel elke branche werken, is het volgens het rapport weinig zinvol om ook cao’s uit heel andere sectoren in de vergelijking mee te nemen. Voor een meer algemene vergelijking is wel gebruik gemaakt van (breder) onderzoek van freelancer platform Jellow, naar de beloningspositie van zzp’ers in marketing en communicatie. Er is door de onderzoeker met name gekeken naar typen functies en werkzaamheden, vormen van inschaling, hoogte van de salarissen, zzp-opslag in de uurbedragen, relevante vergoedingen en bepalingen over intellectueel eigendom.

Handelwijze van fondsen en subsidieverstrekkers

Als vervolg op het Referentiekader presenteerde bureau SFM in april 2023 in opdracht van de Ketentafel het rapport ‘Cultuurmarketing en communicatie in fonds- en subsidieaanvragen voor projecten. Hoe fondsen en subsidieverstrekkers omgaan met cultuurmarketing- en communicatiekosten in projectaanvragen.’  Hierbij is de handelwijze onderzocht van 17 financiers en subsidiënten: de zes rijkscultuurfondsen, zes private cultuurfondsen en zeven overheden, naast OCW met name gemeenten en provincies over wie bijzonderheden waren gemeld. Relevante bevindingen. Overhead/reguliere kosten worden vaak uitgesloten. Ook worden marketing en communicatie zelden expliciet genoemd in de formele criteria. De mogelijkheid voor toerekening naar projectactiviteiten is veelal onduidelijk. De verhouding tussen te honoreren kostensoorten blijft vaag.


De voorwaarden zijn verschillend, hetgeen cofinanciering belemmert. Bepalingen over te honoreren tarieven aan MarCom professionals ontbreken of zijn niet gemotiveerd. Uit gesprekken blijkt dat de geldgevers vaak verwachten dat vraagstukken al (deels) beantwoord worden in de bij een aanvrage mee te sturen marketingplan. Over het algemeen vinden geldgevers het geen positief signaal als met strategie-ontwikkeling rond marketing en communicatie pas wordt gestart nadat het startschot voor een project al is gegeven. Verder is het volgens de onderzoeker goed om te beseffen dat fondsen en subsidieverstrekkers de rol  van MarCom professionals veel breder zien dan als ‘vermarkters’ van culturele producten. Een opschuiving richting publieksbereik is er bij alle onderzochte geldgevers, in een aantal gevallen met een accent op diversiteit en inclusie.

Meer informatie

Invulformulier (Het invulformulier kun je bij voorkeur vóór 1 november en uiterlijk vóór 15 november terugmailen aan fairpacct@platformacct.nl) 

FairPACCT ketentafel Cultuur Marketing en Communicatie (lees verder onder het kopje ‘actueel’ of ‘over de tafel’)

SFM Onderzoek: Fair pay opdrachtwerk Marketing en Communicatie cultuursector, Referentiekader Cao’s, dec. 2022

SFM Onderzoek: Kosten Marketing- en Communicatie cultuursector, Projectcriteria door fondsen en overheden, apr. 2023