De Ketentafel Fotografie heeft in samenwerking met deskundigen uit eigen kring twee nieuwe fair pay praktijkinstrumenten laten maken voor de professionele fotografie in de culturele sector. Het betreft publicaties over ‘Auteursrechten’ en ‘Tarifering’. Deze praktijkinstrumenten bieden fotografen en opdrachtgevers een handzame richtlijn om tot een ‘faire’ uurprijs te komen. In dit nieuwsbericht aandacht voor de handreikingen en enkele andere relevante ontwikkelingen.

Auteursrechten

In de praktijk wordt vaak vergeten dat ook het auteursrecht en daarmee het gebruik van foto’s door opdrachtgevers aan regels gebonden is. De publicatie over ‘Auteursrechten’ van Max van Olden, directeur DuPho en jurist, samen met de Ketentafel Fotografie stelt dat vrijwel iedere foto auteursrechtelijk beschermd is. Dit is geregeld in de Auteurswet. sprake zijn van overdracht of in licentie geven van rechten door de maker. Van belang is een (aanvullende) billijke vergoeding voor de fotograaf bij de exploitatie van een werk. Het persoonlijkheidsrecht zorgt voor de bescherming van de band tussen maker en werk, terwijl het portretrecht aan de gefotografeerde de mogelijkheid biedt om zich te verzetten tegen verspreiding van de foto. Er zijn rechten in geval van het tentoonstellen of kopiëren van werk. Bij doorverkoop geldt het volgrecht. De handreiking besteedt voorts aandacht aan actuele kwesties zoals een rechtszaak over het gebruik van foto’s op digitale platformen en de introductie van AI.

Tarifering

De publicatie over ‘Tarifering’ door Marc Prüst, consultant en onderzoeksadviseur, samen met de Ketentafel Fotografie bevat de elementen van de tariefopbouw van de professionele fotografen. Deze zijn nu vaak onzichtbaar en worden niet vergoed. Maar ze zouden in het kader van fair pay in de onderhandelingen tussen de makers en de opdrachtgevers voortaan wel aan bod moeten komen. Het gaat om voorbereiding, fotoshoot en nabewerking. Tevens moet rekening worden gehouden met extra personeel, vervoer, verzekering, locaties en materieel. Ook de reistijd is financieel van belang. Voorts is de soort te maken foto qua urenbesteding en kosten relevant. De handreiking belicht daarom de veelvoorkomende foto-opdrachten en voorziet deze van concrete voorbeelden/persona’s. Het betreft foto’s gericht op personen/portretten, scènes of installaties, campagnes, evenementen, activiteiten buiten de reguliere instellingslocatie en cultuurhistorische doeleinden. Tot slot biedt de publicatie inzicht in de algemene bedrijfskosten die een professionele fotograaf heeft.

Onderzoek Fotografie en de Cultuurmonitor

Op 3 februari presenteerde Ketentafellid Marc Prüst het onderzoeksrapport ‘Fotografie en de Cultuurmonitor’. Volgens hem reikt het belang hiervan verder dan een eenmalige publicatie. Het rapport heeft als doel om fotografie een structurele plaats te geven in de Cultuurmonitor van de Boekmanstichting, het kenniscentrum voor kunst, cultuur en beleid. En het markeert naar het oordeel van de onderzoeker een belangrijke stap in de erkenning van fotografie als volwaardige discipline binnen het cultuurbestel. De publicatie biedt voor het eerst een cijfermatig en analytisch overzicht van de fotografie in Nederland, met een specifieke focus op de culturele sector.

Voorbeeldtarieven zelfstandigen fotografie 2025

De Ketentafel Fotografie heeft eerder samen met Bureau Social Finance Matters een aantal andere handreikingen gemaakt. Eind december 2024 verschenen de tabellen met ‘Voorbeeldtarieven zelfstandigen fotografie 2025.’ Begin december 2024 zijn vier ‘Voorbeeldberekeningen 2025 zzp-tarieven professionele fotografie voor culturele instellingen.’ gepresenteerd. Deze berekeningen zijn gebaseerd op het rapport ‘Inzoomen op declarabiliteit. Verkenning betaalde en niet-betaalde uren van beroepsfotografen in de culturele sector.’ van november 2024. Het rapport ‘Een scherper plaatje. Niet vergoede werkzaamheden van fotografen.’ van april 2024, gemaakt naar aanleiding van een enquête en diepte-interviews, vormde een eerste basis voor de berekeningen.

De waarde van fotografie in publicatie en podcasts

In april 2024 heeft de Ketentafel Fotografie de publicatie ‘De waarde van professionele fotografie.’ uitgebracht. Naar aanleiding daarvan verzorgt Ketentafellid Anne Bloemendaal sindsdien een tweewekelijkse podcast-serie ‘Iedereen maakt foto’s.’

Meer informatie:

FairPACCT ketentafel Fotografie (lees verder onder het kopje ‘actueel’ of ‘over de tafel’).

De podcast-serie ‘Iedereen maakt foto’s’ vind je hier.

In het voorjaar van 2024 heeft de ketentafel Fotografie een enquête laten houden door onderzoeksbureau Social Finance Matters. De resultaten zijn te lezen in het rapport  
‘Een scherper plaatje. Uitkomsten enquête vergoede en niet vergoede werkzaamheden bij opdrachten van professionele zelfstandige fotografen voor culturele instellingen.’ 

Praktijkinstrument

Bekijk en download hier het nieuwe fair pay instrument van de ketentafel Fotografie:

• Surveyrapport: ‘Een scherper plaatje. Uitkomsten enquête vergoede en niet vergoede werkzaamheden bij opdrachten van professionale zelfstandige fotografen voor culturele instellingen’. April 2024. Social Finance Matters. 

Een scherper plaatje

Veel culturele opdrachten, lagere tarieven 
Er waren 279 respondenten. Van deze fotografen voerde 50% in de afgelopen twee jaar minstens 10 opdrachten uit voor culturele instellingen. Maar verhoudingsgewijs realiseerden zij meer omzet uit opdrachten binnen andere sectoren. 60% rekent voor culturele instellingen een lager tarief dan voor andere opdrachtgevers.  

Huidige uurtarieven dekken niet alle kosten 
Aan een opdracht besteedt een fotograaf gemiddeld 19 uur, waarvan 7 uur aan de fotoshoot.  
Het gemiddelde uurtarief dat bij culturele instellingen wordt gefactureerd ligt op € 80 excl. btw. In zo’n gefactureerd uur zit vaak voor meer dan één uur werk verrekend (gelet op voorwerk, nawerk), maar er zijn ook veel werkzaamheden die onvergoed blijven. Zoals vooraf overleggen, (be)zoeken van locaties, inhuren van derden en na afloop meerdere fotobewerkingen, specifieke oplevering e.d. 

Gewenst tarief veelal niet bespreekbaar 
Had de fotograaf alle werkzaamheden meegeteld in de tijd die kon worden gefactureerd, dan zou het gemiddelde uurtarief op € 119 excl. btw komen. 61% van de fotografen schat in dat dit gewenste tarief niet bespreekbaar was geweest met de opdrachtgever. Nagenoeg de helft rekent daarom bepaalde activiteiten en kosten niet door.  

Geen eenduidig financieel carrièrepad 
Oudere en meer ervaren fotografen kunnen vaak hogere tarieven rekenen dan jonge en startende fotografen. Maar de spreiding neemt met de leeftijd ook toe: de tarieven blijken zowel hoger als lager te worden. 

Opdrachtgever en collega’s bepalend 
Het financiële aanbod van de opdrachtgever en een vergelijking met de tarieven van collega-fotografen vormen de belangrijkste bronnen voor fotografen bij het vaststellen van hun eigen tarief.  

Algemene voorwaarden en licentievergoedingen 
De meeste fotografen formaliseren een opdracht door een offerte op te stellen en algemene voorwaarden mee te sturen. Ook over het gebruik van de foto’s wordt vooraf duidelijk gecommuniceerd. Toch wordt weinig met licentievergoedingen voor dit gebruik gewerkt.  
Slechts 10% vraagt vaak zo’n vergoeding, terwijl 67% van de fotografen dat nooit doet.

Fair Practice?! 
Hoewel de fotografen eerlijke beloning een belangrijk thema vinden, is een aanzienlijk deel (31%) niet op de hoogte van het bestaan van de Fair Practice Code in de culturele sector. De ketentafel Fotografie probeert daarin verandering te brengen. 

Meer informatie

FairPACCT ketentafel Fotografie

(lees verder onder het kopje ‘actueel’ of ‘over de tafel’)

]]> https://fairpacct.nl/inzicht-in-beloning-aan-fotografen-bij-culturele-werkzaamheden/feed/ 0 https://fairpacct.nl/survey-rapport-een-scherper-plaatje-niet-vergoede-werkzaamheden-fotografen-april-2024-social-finance-matters/ https://fairpacct.nl/survey-rapport-een-scherper-plaatje-niet-vergoede-werkzaamheden-fotografen-april-2024-social-finance-matters/#respond Thu, 30 May 2024 08:17:21 +0000 https://fairpacct.nl/survey-rapport-een-scherper-plaatje-niet-vergoede-werkzaamheden-fotografen-april-2024-social-finance-matters/